Stoisz u podnóża Wielkiej Kopy, a po kilku minutach spaceru trafiasz na wodę o purpurowym, błękitnym albo zielonkawym odcieniu. Kolorowe jeziorka w Rudawach Janowickich są pozostałością po dawnej kopalni, dlatego łączą efektowny krajobraz z historią górnictwa; poniżej wyjaśniam genezę zbiorników, opisuję trasę, parkingi, najlepszy termin wizyty i zasady bezpiecznego zwiedzania.
Najważniejsze fakty przed wyjazdem w Rudawy Janowickie
- Lokalizacja Zbiorniki znajdują się w Wieściszowicach, u podnóża Wielkiej Kopy o wysokości 871 m n.p.m.
- Pochodzenie To dawne wyrobiska po wydobyciu pirytu, które z czasem wypełniły się wodą.
- Trasa Podstawowe przejście ma około 3 km, zajmuje mniej więcej 2 godziny i obejmuje około 200 m różnicy wysokości.
- Liczba zbiorników Najczęściej wymienia się cztery jeziorka, choć okresowo widoczne są tylko trzy.
- Praktyka Wstęp na teren jest zwykle bezpłatny, natomiast parkingi przy szlaku są płatne i mają zmienne cenniki.
To nie naturalne jeziora, lecz ślad po kopalni
Największe zaskoczenie pojawia się wtedy, gdy ktoś spodziewa się dzikich jezior powstałych wyłącznie dzięki naturze. W rzeczywistości są to antropogeniczne zbiorniki, czyli wyrobiska stworzone przez działalność człowieka, później przejęte przez wodę i roślinność.
W tym rejonie od XVIII wieku wydobywano piryt, minerał zawierający żelazo i siarkę. Surowiec wykorzystywano między innymi do produkcji kwasu siarkowego. Eksploatacja trwała do początku XX wieku, a po zamknięciu kopalni zagłębienia zaczęły się stopniowo wypełniać wodą.
Skąd biorą się niezwykłe barwy
Kolor wody wynika ze składu chemicznego podłoża i minerałów uwalnianych podczas wietrzenia skał. Znaczenie mają między innymi związki żelaza, siarczany oraz domieszki miedzi. Nie jest to więc efekt sztucznego barwnika ani odbicia jednego konkretnego koloru nieba.
Odcień zmienia się w zależności od pogody, nasłonecznienia, poziomu wody i wilgotności podłoża. Z tego powodu zdjęcia znalezione w internecie nie zawsze odpowiadają temu, co zobaczymy na miejscu. Według mnie właśnie ta zmienność dodaje temu miejscu wiarygodności, bo nie działa jak gotowa scenografia.
Cztery zbiorniki, cztery różne wrażenia
Na trasie spotyka się nazwy Żółte, Purpurowe, Błękitne lub Lazurowe oraz Zielone Jeziorko. W części opracowań mówi się jednak o trzech zbiornikach. Powód jest prosty: najmniejsze jeziorko bywa płytkie, okresowo wysycha albo jego barwa jest słabo widoczna.
| Zbiornik | Co go wyróżnia | Na co się przygotować |
|---|---|---|
| Żółte | Najniżej położone, o żółtawym lub rdzawym odcieniu | Po suchym lecie może być bardzo płytkie albo niemal niewidoczne |
| Purpurowe | Najbardziej efektowne ściany dawnego wyrobiska i intensywne rudo-purpurowe barwy | Kolor najlepiej prezentuje się przy dobrym świetle i wilgotnym podłożu |
| Błękitne lub Lazurowe | Turkusowy, niebieskawy albo zielonkawy odcień wody | Barwa mocno zależy od pogody oraz poziomu wody |
| Zielone | Najmniejszy i zwykle mniej wyrazisty zbiornik | Nie zawsze wygląda tak intensywnie, jak sugeruje nazwa |
Purpurowe Jeziorko zwykle robi największe wrażenie, ponieważ znajduje się w otoczeniu odsłoniętych, rdzawych ścian. Błękitne przyciąga kolorem, ale czasem prezentuje się bardziej turkusowo niż niebiesko. Żółte i Zielone traktuję raczej jako uzupełnienie całej opowieści o dawnym wyrobisku, nie jako osobne atrakcje o identycznej skali.
Trasa, parking i czas przejścia
Najprościej dojechać do Wieściszowic i kierować się oznaczeniami na parkingi przy wejściu na szlak. Z miejscowości prowadzi zielony szlak w stronę Wielkiej Kopy, a zbiorniki znajdują się na północnym zboczu góry, w obrębie Rudawskiego Parku Krajobrazowego.
Podstawowa ścieżka ma około 3 km i około 200 m różnicy wysokości. Spokojne przejście z postojami zajmuje zwykle 1,5-2 godziny. Trasa nie jest technicznie trudna, ale miejscami jest kamienista, nierówna i prowadzi pod górę, dlatego sandały czy miejskie obuwie szybko przestają być dobrym pomysłem.
Co z parkingiem
Przy wejściu działa kilka parkingów, a opłata dotyczy postoju, nie samego spaceru. Cenniki mogą się zmieniać zależnie od sezonu i operatora, więc przed wyjazdem najlepiej sprawdzić aktualną informację na miejscu. W słoneczne weekendy wolne miejsca potrafią znikać przed południem.
Ja przyjechałbym rano albo wybrał dzień powszedni. Oszczędza to czasu, ułatwia spokojne fotografowanie i pozwala uniknąć sytuacji, w której samochód trzeba zostawić daleko od początku trasy. Przy planowaniu rodzinnego spaceru trzeba też pamiętać, że wózek z małymi kołami nie sprawdzi się na kamienistych odcinkach.
Przeczytaj również: Najlepsze plaże nad Jeziorem Solińskim? Sprawdź, gdzie jechać
Czy warto wejść na Wielką Kopę
Jeżeli podstawowy spacer wydaje się zbyt krótki, można przedłużyć go o wejście na Wielką Kopę, mierzącą 871 m n.p.m. To dobry wybór dla osób, które chcą potraktować jeziorka jako część górskiej wycieczki. Samo wejście wymaga jednak więcej wysiłku niż obejście zbiorników, więc nie dopisywałbym go do planu na siłę, szczególnie przy małych dzieciach lub słabej pogodzie.
Kiedy jechać, żeby zobaczyć najlepsze kolory
Nie ma jednego terminu gwarantującego idealny odcień wody. Największą rolę odgrywają opady, poziom wody i światło. Po deszczu kolory podłoża mogą być bardziej wyraziste, natomiast po długim okresie suszy Żółte Jeziorko może częściowo wyschnąć.
Wiosna i jesień mają dodatkową zaletę. Las jest wtedy mniej monotonny, światło łagodniejsze, a szlak zwykle spokojniejszy niż w środku wakacji. Latem warto przyjechać wcześnie rano, ponieważ w południe tłum i ostre słońce nie zawsze pomagają w odbiorze krajobrazu.
Na zdjęciach najlepiej wychodzi Purpurowe Jeziorko w miękkim świetle, czyli rano albo późnym popołudniem. Nie nastawiałbym się jednak na identyczne barwy wszystkich czterech zbiorników. To miejsce działa bardziej jak zmienny geologiczny krajobraz niż jak ekspozycja z ustawionym oświetleniem.
Bezpieczeństwo i zasady, o których łatwo zapomnieć
Kolorowa woda wygląda zachęcająco, ale nie jest kąpieliskiem. Nie należy do niej wchodzić, pić jej ani nabierać do butelki. Związki mineralne odpowiadające za barwy mogą podrażniać skórę, a dawne wyrobiska nie są miejscem do eksperymentów.
- Nie schodź poza wyznaczoną trasę i nie podchodź do stromych krawędzi wyrobisk.
- Nie wchodź do starych sztolni ani zagłębień bez wyraźnego zabezpieczenia i zgody zarządcy terenu.
- Nie wrzucaj kamieni do wody i nie zabieraj fragmentów skał.
- Zabierz wodę, szczególnie latem, bo krótka trasa nie oznacza braku wysiłku.
- Po deszczu załóż buty z przyczepną podeszwą, ponieważ glina i kamienie robią się śliskie.
Najczęstszy błąd polega na traktowaniu tego miejsca jak łatwego punktu widokowego przy drodze. Owszem, spacer nie wymaga wysokiej kondycji, ale górskie warunki nadal obowiązują. Pogoda potrafi zmienić się szybko, a mokra nawierzchnia wydłuża przejście bardziej, niż sugeruje mapa.
Jak połączyć jeziorka z resztą Rudaw Janowickich
Wizyta w Wieściszowicach dobrze pasuje do całodniowego planu po wschodniej części Sudetów. Po spacerze można pojechać w stronę Janowic Wielkich i zobaczyć ruiny zamku Bolczów, które mają zupełnie inny charakter niż kolorowe wyrobiska, ale podobnie pokazują, jak historia człowieka została wkomponowana w górski krajobraz.
Jeżeli zależy mi na spokojnym dniu, wybieram jeden główny punkt i tylko krótkie uzupełnienie. Próba połączenia jeziorek, Wielkiej Kopy, zamku i kilku odległych atrakcji w jeden harmonogram często kończy się gonitwą. Najlepszy plan to taki, który zostawia czas na powolny spacer, zdjęcia i odpoczynek przy trasie.
Najlepszy plan na dzień u podnóża Wielkiej Kopy
Na pierwszą wizytę zaplanowałbym przyjazd rano, postój na jednym z parkingów w Wieściszowicach, przejście zielonym szlakiem przez dostępne zbiorniki i co najmniej pół godziny na spokojne obejrzenie Purpurowego Jeziorka. W plecaku wystarczą wygodne buty, woda, lekka kurtka i coś do jedzenia.
Trzeba przyjąć, że nie każde jeziorko będzie wyglądało tak samo jak na zdjęciach. Właśnie dlatego nie traktuję tej wycieczki wyłącznie jako polowania na konkretny kolor, lecz jako spotkanie z historią dawnej kopalni, geologią i przyrodą Rudaw Janowickich. Taki sposób zwiedzania daje najwięcej satysfakcji, niezależnie od poziomu wody i pogody.
